Ünlü matematikçi John Nash’in dediği gibi: “Oyun oynarken ihtiyacımız olan aslında biraz matematik, biraz şizofreni.” Bu yazıda, oyun teorisini teorik çerçeveden çıkarıp, günlük hayatımızdaki somut örneklerle açıklayacağız.

Oyun Teorisi Nedir?

Basit bir ifadeyle, oyun teorisi karar alma süreçlerinde başkalarının davranışlarını hesaba katmayı öğretir. Her gün verdiğimiz kararların birçoğu, diğer insanların ne yapacağına bağlıdır. Örneğin, bir restoranda ne sipariş edeceğinize karar verirken, yan masadaki insanların yemek seçimleri bile sizin tercihinizi etkileyebilir. İşte bu, oyun teorisinin temelidir.

Günlük Hayattan Örnekler

1. Trafik Işığında Beklemek: Sabah işe giderken kırmızı ışıkta beklerken, diğer sürücülerin davranışlarını tahmin etmeye çalışırız. Birçok kişi aynı anda yeşil ışıkta hareket etmeyi beklediği için, kimin önce hareket edeceği yazılı olmayan kurallara göre belirlenir. Bu, bir çeşit stratejik karar alma sürecidir.
   
   
2. Market Alışverişi: Market indirimlerinde genellikle sınırlı stok olur. Bir ürünün tükenme riski varsa, insanlar bu ürün için yarışmaya başlar. Diğer müşterilerin kararlarını göz önünde bulundurup, alacağınız ürünleri belirlemek tam anlamıyla bir oyun teorisi problemidir.
3. Sosyal Medya Paylaşımları: Bir paylaşım yaparken, takipçilerinizin nasıl tepki vereceğini düşünürsünüz. Beğeni ve yorumlar, stratejik bir şekilde planlanan gönderilerin sonucudur. Bu süreçte, oyun teorisinin “başkalarının davranışlarını tahmin etme” prensibini kullanırsınız.

Eğlenceli Bir Oyun Teorisi Deneyimi

Bir arkadaş grubuyla dışarı çıkmayı planladığınızı düşünün. Nereye gideceğinize karar vermek, herkesin tercihlerini göz önünde bulundurmayı gerektirir. Eğer grup üyelerinden biri sürekli olarak pizzayı öneriyorsa, bu kişi ile diğerlerinin nasıl uzlaşacağını görmek, ilginç bir oyun teorisi çalışmasıdır. Burada, Nash’in “şizofreni” vurgusu devreye girer. Farklı perspektifleri aynı anda değerlendirip en uygun stratejiyi bulmak gereklidir.

Oyun Teorisinin İş Hayatındaki Rolü

İş dünyasında oyun teorisi, rekabetçi bir ortamda başarılı olmak için önemli bir araçtır. Örneğin, iki büyük şirketin aynı zamanda yeni bir ürün piyasaya sürdüğünü düşünün. Her iki şirket de fiyatlandırma ve pazarlama stratejilerini belirlerken rakibinin hamlesini tahmin etmeye çalışır. Yanlış bir tahmin, ciddi kayıplara yol açabilir.

Sonuç olarak, oyun teorisini yalnızca akademik bir alan değil, hayatın her alanında kullanılan bir strateji kılavuzudur. Günlük kararlarımızdan iş hayatındaki büyük stratejilere kadar her yerde oyun teorisinin izlerini görebiliriz. Bu nedenle, oyun teorisinin temel prensiplerini anlamak önemlidir. Bu, hem bireysel hem de profesyonel hayatta daha iyi kararlar almayı sağlar.

Kaynakça: princeton, wikipedia

The post Oyun Teorisi: Günlük Hayatımızdaki Stratejik Kararlar appeared first on Halil Durmus.

Patates, o dönemde İrlanda halkının temel besin kaynağıydı ve birçok ailenin tek geçim kaynağıydı. Ancak 1845 yılında Phytophthora infestans adı verilen bir mantar hastalığı patates tarlalarına yayıldı ve patates bitkilerini hızla yok etti. Bu hastalık, patateslerin çürümesine ve hasatın başarısız olmasına neden oldu.

Kıtlık, tarımsal üretimin büyük ölçüde azalmasıyla birlikte hızla yayıldı. İrlanda halkı, patateslerin yok olmasıyla açlık ve yoksullukla karşı karşıya kaldı. Birçok aile, gıda eksikliği nedeniyle yiyecek bulamaz hale geldi ve binlerce insan açlıktan öldü. Hastalıklar ve salgınlar da yayıldı ve İrlanda’nın nüfusunda büyük bir düşüş yaşandı.

İngiliz hükümeti, İrlanda halkına yardım etmek yerine çoğunlukla pasif kaldı ve yetersiz önlemler aldı. Hatta bazıları, İrlanda halkının sorununu çözmek için kendi kendini idare etmesi gerektiğini düşündü. İngilizler, İrlanda’daki tarım ürünlerinin ihracatını sürdürdüler ve ülkenin diğer bölgelerinde tarımsal üretim devam etti. Bu da İrlanda halkının durumunu daha da kötüleştirdi.

Kıtlığın etkileri yıllarca sürdü ve İrlanda’nın demografik yapısını kalıcı olarak değiştirdi. Milyonlarca insan, açlık ve hastalık nedeniyle ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. Bu dönemde büyük bir İrlanda göçü gerçekleşti ve birçok İrlandalı Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelere göç etti.

1845 İrlanda Patates Kıtlığı, İrlanda tarihinde derin bir iz bırakan bir olaydır. Bu kıtlık, İrlanda’nın bağımsızlık mücadelesini etkiledi ve İrlanda halkının İngiliz yönetimine karşı duyduğu öfkeyi artırdı.

Kaynakça: history, wesleyjohnston, wikipedia

The post 1845 İrlanda Patates Kıtlığı appeared first on Halil Durmus.

Bu yazıda Wi-Fi teknolojisinin giriş olarak ele alacağımız ”yayılı spektrum teknolojisinin” mucidi başarılı bir kadın girişimci olan Hedy Lamarr hakkında konuşacağız. Wi-Fi teknolojisinin buluşu ile teknoloji alanında büyük bir adım atıldığı bir gerçektir. Şu an güçlü sinyaller ile kesintisiz bağlandığımız internet hatta bu yazıyı paylaşırken kullandığım internet işte tam da bu teknoloji sayesinde mümkün kılıyor. Günümüz teknolojisinde temel olarak alınan bu önemli girişimin neden ve kimin tarafından bulunduğu, bir kadın mucit olarak Hedy Lamarr’ın bu süreçte yaşadıklarını göreceğiz.

Hedy Lamarr Kimdir?

Hedy Lamarr, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nda doğmuş bir Amerikalı aktris ve mucittir. Asıl adı Hedwig Eva Maria Kiesler’dir ve 9 Kasım 1914’te Viyana’da doğmuştur. Lamarr, 1930’larda Avrupa’da ve daha sonra da Amerika’da sinema endüstrisinde çalıştı ve birçok ünlü filmde rol aldı.

Lamarr’ın en az tanınan başarısı, bir mucit olarak yaptığı çalışmalarla ilgilidir. İkinci Dünya Savaşı sırasında, torpidoların daha güvenli ve etkili bir şekilde kontrol edilmesi için kullanılabilecek bir frekans atlama tekniği olan “Spread Spectrum” (Yayılan Spektrum) patenti aldı. Bu teknoloji, daha sonra kablosuz iletişim ve cep telefonları gibi birçok modern teknolojinin temeli haline geldi.

Lamarr, hem bir Hollywood yıldızı hem de bir mucit olarak, sanat ve bilim dünyasında önemli bir figür olarak kabul edilmektedir. Ölümüne kadar 10’un üzerinde patente sahipti ve bugün hala teknolojik gelişmelere olan katkısı takdir edilmektedir.

Hedy Lamarr Yayılı Spektrum Teknolojisi nasıl ortaya çıkmıştır?

Hedy Lamarr, İkinci Dünya Savaşı sırasında, ABD’nin müttefikleri olan gemilerin torpidolarının kumanda edilmesi için kullanılan radyo sinyallerinin, düşman gemileri tarafından bozulması sorununu çözmek istedi. O dönemde kullanılan torpido kumanda sistemleri, sabit bir frekans kullanarak sinyal gönderiyordu. Ancak bu, düşmanın radyo sinyallerini izleyerek torpidoları kolayca engelleyebilmesi anlamına geliyordu.

” The essence of invention is solving a problem that everyone sees in the world.”

– Hedy Lamarr

Hedy Lamarr, torpidoların sinyallerinin düşman tarafından engellenmesini önlemek için, sinyalin frekansını sıklıkla değiştiren bir sistem önerdi. Bu, düşman gemilerinin radyo sinyallerini takip etmesini engelleyecek ve torpidoların doğru bir şekilde hedeflerine ulaşmasını sağlayacaktı.

Lamarr, bu fikri bir piyano tuşlarındaki notaların frekanslarının çeşitliliğinden esinlenerek geliştirdi ve birkaç patente sahip olmak için çalışmalar yaptı. Ancak, bu teknolojinin askeri uygulamaları için kullanılması için o dönemde gerekli teknolojik altyapı mevcut değildi.

Yayılı Spektrum teknolojisi daha sonra, 1950’lerde elektronik cihazların geliştirilmesiyle birlikte kablosuz iletişim teknolojilerinde kullanılmaya başlandı. Günümüzde ise, Wi-Fi, Bluetooth ve cep telefonu teknolojilerinde kullanılan temel bir teknoloji haline geldi.

Yayılı Spektrum Teknolojisi ve Bugünkü Uygulamaları

Günümüzde kablosuz iletişim teknolojileri, yaygın olarak kullanılmaktadır. Wi-Fi, Bluetooth, cep telefonları ve diğer kablosuz cihazlar, birçok insanın hayatında vazgeçilmez bir yer tutmaktadır. Bu teknolojilerin arkasındaki temel prensip ise, yayılı spektrum teknolojisidir.

Yayılı spektrum teknolojisi, sinyallerin birden fazla frekans bandında yayılmasını sağlar. Bu sayede, veriler daha güvenli ve kararlı bir şekilde aktarılabilir. Ayrıca, birden fazla cihazın aynı anda iletişim kurmasına izin verir. Wi-Fi, Bluetooth ve cep telefonları gibi kablosuz iletişim teknolojileri, yayılı spektrum teknolojisini kullanarak veri aktarımını gerçekleştirir.

Wi-Fi, kablosuz internet bağlantısı için kullanılan en popüler teknolojilerden biridir. Evler, ofisler, kafeler ve havaalanları gibi birçok yerde Wi-Fi bağlantısı bulunmaktadır. Wi-Fi teknolojisi, yayılı spektrum teknolojisini kullanarak, sinyalleri birden fazla frekans bandında yayarak veri aktarımını sağlar. Bu sayede, veriler daha hızlı ve kararlı bir şekilde aktarılabiliyor.

Bluetooth, kablosuz kulaklık, hoparlör, klavye ve fare gibi cihazlar için kullanılan bir teknolojidir. Bluetooth, yayılı spektrum teknolojisi kullanarak, cihazlar arasında veri aktarımını sağlar. Bu sayede, veriler kablosuz olarak aktarılabilir ve cihazlar birbirine bağlanabiliyor.

Cep telefonları, herkesin elinde taşıdığı kablosuz cihazlardan biridir. Telefonlar yayılı spektrum teknolojisini kullanarak, ses ve veri iletişimini sağlar. Telefonlar, birden fazla frekans bandını kullanarak, farklı hücreler arasında iletişim kurar. Bu sayede, kullanıcılar her zaman en iyi sinyal gücüne sahip olan hücreye bağlanabilirler.

Sonuç olarak, yayılı spektrum teknolojisi, bugünün kablosuz iletişim teknolojilerinin temel prensibidir. Wi-Fi, Bluetooth ve cep telefonları gibi cihazlar, yayılı spektrum teknolojisini kullanarak veri aktarımını gerçekleştirir. Bu teknolojiler sayesinde, her yerden internete bağlanabilir, cihazlar arasında veri aktarımı yapabilir ve her zaman iletişimde sağlanabiliyor.

Kaynakça: Wipo, Forbes, ai-bees

The post Wi-fi Mucidi Hedy Lamarr appeared first on Halil Durmus.

Avrupa’ya ilk bilimin Haçlı Seferleri ya da Haçlı Akınları, 1096-1272 yılları arasında olmuştur. Bilim adına tüm bilgileri de yanlarında götürmüşlerdir. Bilimde geldikleri noktaları gördüklerinde kendilerine aslında en büyük rakiplerinin belki de Müslüman bilim adamları olacağını düşünmüş olabilirler. El Cezeri’den asırlar sonra yaşamış Leonardo da Vinci  yaptıkları hayata geçmemiş tasarımların kaynağında bile El Cezeri bulunmaktadır.

El Cezeri yaptığı o zaman ki robotik teknolojilerde, sadece su ve mekanik parçalar ile makineler yapmış ve günlük hayata kullanılmıştır. 60’dan fazla makine üretmiş. Özellikle saatler, su makineleri, musluk, kilitler, çocuk oyuncakları gibi o zamanların robotlarını üretmiştir.

Türk tarihine baktığımızda Anadolu Selçuklu zamanından bahsediyoruz. Yaptığı akıllara zarar buluşlarını, resimlerle el yazma kitaplarına aktarmış ve günümüze kadar gelmiştir. Kitapları nasıl tıp için İbni Sina okutuluyorsa, fizik içinde Avrupa’da okutulmuştur.

El Cezeri, 1233 yılında Cizre’de vefat etmiştir.

El-Cezeri’nin Eserleri

El Cezeri  çalışmalarını Teorik değil de maketler ile yapıp sonra geometri kullanıp sonrasında mühendisliğe başlıyordu. Üstün zekası ile yapacağı her şeyi 3 boyutlu düşünebiliyordu.

Leonardo da Vinci’nin tasarladığı çizdiği ilk hesap makinesi ona ait ama uygulamaya geçiremedi. Fakat ondan asırlar önce bu çalışmanın asıl sahibi El Cezeri, geliştirdiği Filli Saatte otomatik sistemler kurmakla kalmamış, otomatik olarak çalışan sistemler arasında denge kurmayı da başarmıştı.

Otomatik kontrollü makinelerin ilki sayılan Jacquard’ın otomatik dokuma tezgahından, delikli kartların yaptığı cihazı, gölgeye sokan El cezeri 600 yıl önce değişik haznelerdeki suyun seviyesine göre ne zaman su dökeceğine, ne zaman meyve ve içecek sunacağına karar veren otomatik hizmetçiyi geliştirdi.

Bazı makinelerinde hidromekanik etkilerle denge kurma ve harekette bulunma sistemine yönelen Cezerî, bazılarında ise şamandıra ve palangalar arasında dişli çarklar kullanarak karşılıklı etkileme sistemini kurmaya çalıştı. Kendiliğinden çalışan otomatik sistemlerden sonra su gücü ve basınç etkisinden yararlanarak kendi kendine denge kuran ve ayarlama yapan dengeyi oluşturması, otomasyon konusundaki en önemli katkısıdır.

El-Cezeri’nin diğer bir eseri de Diyarbakır Ulu Camii’nin ünlü Güneş Saati

Neden buluşları bu kadar önemlidir?

İlk olarak mekanizmalar zamanının çok ötesindedirler. Enerji kaynağı, yönetim mekanizması ve feedback (geribesleme) sistemlerinin tümünün su, buhar gücü ve havanın itiş gücü ile yapılmış olması mucize gibidir.

Üstelik tüm buluşları estetik değerlere sahiptir. Ayrıca buluşları hayal ürünü değildir. Erlangen Üniversitesi Alman Profesörü Widemann kitaplardaki buluşları aynı tarif ettiği şekilde yaptı ve hepsinin çalıştığını gördü. Bu yüzden ona Çağın Harika Bilgini demişlerdir.

Kitaplarının asılları yok ama kopyalarının el yazmaları, Topkapı Sarayı Üçüncü Ahmet Kütüphanesi (iki el yazması) ile Ayasofya Kütüphanesinde bulunur.

Batı dünyası bilim araştırmacıları, El-Cezeri’yi tanıdıktan sonra kendi yazdıkları ve biz bulduk dedikleri buluşları tekrar gözden geçirmeye başladılar.

Mekanik cihazların atası ve Bilgisayarın babası El-Cezeri desek inanın Dünyada aksini iddia edecek kişi bulamazsınız.

El-Cezeri’nin Kitab-ül Hiyel’den icatları

• Otomatik Kuşlar
• Filli saat
• Otomatik yüzen kayık ve çalgıcılar
• Birbirine şerbet ikram eden iki şeyh
• Dört çıkışlı iki şamandıralı otomatik sistem
• İki bölümlü testi (termos)
• Otomatik su akıtma, ikramda bulunma ve kurulama makinesi
• Su çarkı kepçe mekanizması
• Motor-kompresör mekanizması
• Su çarkı su dolabı

Kaynakça: Dergipark, Wikipedia, NationalGeographic, Timeturk

The post Robotların Efendisi: El Cezeri Kimdir? appeared first on Halil Durmus.

Skimming Tekniği Nedir?

Skimming tekniği, okunan metin hakkında genel bir izlenim elde etmek için metni normal okuma hızımızdan daha hızlı incelemeye almaktır. Burada var olan amaç kısa sürede gerekli olan tüm bilgiyi elde etmek, okumaktan kaçmak değil. Gerçekten bir şeyleri temiz bir kafayla okuyabilmek için çoğu zaman vaktimiz yok.

İnceleme esnasında örneklere ve diğer ayrıntılara takılmak bizi hedefimize geç ulaştıracaktır. Bundan sebeple önce başlıkları, paragraftaki başlangıç-bitiş cümlelerini ve kalın puntoları okuyarak göz gezdirebiliriz. Böylece aramış olduğumuz anahtar kelimeyi daha hızlı bulabiliriz.

Skimming Tekniği Nasıl Uygulanmalıdır?

Skimming Tekniğinden en yüksek verimi almanız için uygulanacak adımlara gelin beraber bakalım.

• Önce tabii ki ana başlığı okumalısınız. İstediğiniz konuyu size verip veremeyeceğini net olarak ortaya koyacaktır.
• Okumaya başladığınız konu ne ise asla ama asla ilk paragrafı kaçırmayın. Yazar her zaman için ana fikri orada verir.
• Başlıkları ve alt başlıkları okuyun.
• Herhangi bir resim, çizelge veya grafik varsa dikkat edin. Orada istatistiksel bilgilerin tüm özetini çıkarabilirsiniz.
• Herhangi bir italik veya kalın harfli kelime veya kelime öbeğine dikkat edin.
• Son paragrafı mutlaka okuyun. Öğrenmek istediklerinizin özeti ya da anlatılanların tüm sonucu her zaman için o son paragraflarda yer alır.

“İnsanlık tarihinde hiçbir zaman, beyinlerimizin bugün olduğu kadar çok çalışmak zorunda olmadıklarını açıklıyor. Artık bir bilgisayar monitörü veya cep telefonu önünde saatlerce zaman harcayan ve her yönden alınan bilgileri işlemekle meşgul olan bir neslimiz var, bu yüzden düşünme ve hissetme yeteneklerini kaybediyorlar. Bu bilgilerin çoğu yüzeyseldir. İnsanlar derinlikten fedakarlık ediyor ve diğer insanlardan hissederek kesiyorlar. ”

Edward Hallowell

Derin okuma zaman alır. Bilgiyi anlamak için yavaşça okumak birçok kişi için bilişsel olarak kolay değildir. Bu makalenin gerçekten iyi ve zaman ayırmaya değer olup olmadığını nereden biliyorsunuz? Mümkün olan en kısa sürede değerli bilgiler bulması gereken birçok insan için temel bir okuma becerisidir.

Kaynakça: Academia, Researchgate, Rhetoric, HowToLearn, Bilimografi, Massey

The post Skimming Tekniği ile Aradığın Bilgiyi Hemen Bulabilirsin appeared first on Halil Durmus.

Bir kelimenin doğru yazılışı, bir restorana nasıl gidileceği, özel ürünler satan bir dükkan ya da bir dağın kıyısındaki çok bilinmeyen bir gölün adı. Her ne arıyor olursanız olun ilk yapacağınız şey Google başvurmak. Forbes’un verilerine göre Google’da her saniye ortalama 40 bin arama yapılıyor. Bu, günde 3,5 milyar arama anlamına geliyor.

Google da her şeyin cevabını arıyor ve Youtube da gülüyor ve eğleniyoruz. Bunlar bize bu son 15 yılın getirdikleri. Farkında değiliz ama hayatımız kökten değişti.

Hayatınızda harika şeyler başarmak istiyorsanız öncelikle kendinize doğru soruları sormanız gerekiyor.

Bu soruların bütününe aformasyon veya soru ile sorgulama diyoruz. Ben size neden okyanuslar mavi dediğim zaman sizin aklınıza bir okyanus resmi gelecek ve beyniniz cevaba odaklanacak.

Yapmak istediğiniz şeylere de böyle odaklanabilirsiniz. Mesela nasıl harika bir iş kurabilirim diyerek bunu her gün sorabilirsiniz.

Bu sorular bilinçaltınızın çözmesi gereken problemler olarak ortaya çıkacaktır.

Unutmayın siz soruları sormadan cevap alamazsınız. İlk kural soru sor. Sonra cevapları al. Unutmayın cevaplar mutlaka sizi bulacaktır…

Google now many things

 bir atasözü gibi Google pek çok şey biliyor evet ama gerçek cevaplar siz de saklı…

The post Google da Her Şeyin Cevabını Bulabilir miyiz? appeared first on Halil Durmus.

Benjamin Franklin, 18. yüzyılda yaşamış Amerikan devlet adamı, bilim adamı, mucit, müzisyen ve yazar. Muhtemelen bir çok filmde ve doların üzerinde görüp tanıyor olmalısınız. Bir keresinde, bir kişi onu uzunca bir konuşma ile kendisini yerdi. Bu onu çok öfkelendirdi, ancak intikam almak yerine farklı bir şeyler denemek istedi.

Amacının onu bir arkadaşa çevirmek olduğunu anladı çünkü böyle bir şey onu kışkırtacağını düşündü. İlerde kendisi hakkında yine böyle bir davranışta bulunabileceği kanısına vardı.

Bu yüzden Benjamin Franklin düşmanından bir  kitap ödünç almak için bir mektup yazdı. Benjamin Franklin bir dönem kütüphanede çalıştığı için iyi bir edebi zevki vardı. Bundan dolayı bu durum düşmanı tarafından hoş karşılandı. Kitabı Benjamin Franklin ‘e gönderdi.

Bir dahaki  karşılaşmalarında kendisiyle iyi bir sohbet gerçekleşti ve arkadaş oldular. Düşmanından kendisini destekleme sözü aldı.

 “Bir zamanlar size iyilik yapan biri sizin ona borçlu hissetmenize kıyasla yeni bir iyilik yapmaya daha hazır olacaktır.”

– Benjamin Franklin

Yapılan Çalışmalar Ben Franklin Etkisini İspatlıyor

2014’te ABD ve Japonya’dan katılımcıların olduğu bir araştırma çalışması yapıldı. Bir projeyi tamamlamak için yardım isteyen birinin yardım istemeyenlere göre çok daha fazla sevildiği ortaya çıktı. Çiftler üzerinde yapılan bir deneyde de iyilik yapan kişinin iyilik yaptığı kişiye karşı diğerine göre yüzde 5 daha fazla yakınlık hissettiği görülmüştür. Benjamin etkisinin doğruluğunu kanıtlayan pek çok çalışma olmuştur.

İnsan zihni, maliyetlerden daha fazla fayda sağlayan bu işlemleri yapmak için elinden geleni yapacak şekilde tasarlanmıştır. Eğer başarısız olursa ve faydalardan daha fazla maliyet taşıyan bir şey yapmaya kalkarsa faydalarından daha fazla masrafa maruz kalmış bilginin ele alınması zordur. Bunun gerçekten başarısız olduğunu kendine itiraf edemez bu yüzden bahaneye ihtiyacı vardır.

Çoğu durumda, nefret kendinizi rakibinizden daha iyi görmenizi sağlayacak bir yöntemdir. Çoğu zaman birisi “senden nefret ederim” dediğinde, “Benden daha iyi olduğunuzdan nefret ediyorum”  demek isterler.

Kaynakça: Sage Journals, Apa Psycnet, Goalcast, CeoStudent, Kreatifbiri

The post Ben Franklin Etkisi appeared first on Halil Durmus.

1800’lü yıllara kadar sembol genel bir kabul görmedi. O yılların ardından dünya genelinde bilinir hale geldi. Yine bu yıllarda ilk resmi ABD doları basıldı.

Dolar İşareti İlk Nerede Kullanıldı?

Dolar işareti ilk kez, 1790’lerde Archibald Binny tarafından yapılan bir Philadelphia matbaasında basılmıştı. Atlas Shrugged isimli 1957’de kaleme aldığı romanında dolar işaretinin ne anlama geldiği sorulduğunda Ayn Rand; “Başarı için, yetenek için, insan yaratıcı gücü için… tam olarak bu nedenlerden dolayı meşrutiyet markası olarak kullanılır.” cevabını veriyor.

Dolar İşaretinin Nereden Geldiğine Dair Söylentiler?

İngiliz Sterlin işareti, imparatorluğun temel ağırlık birimi olan Romalılar tarafından ilk kez “libra pondo”nun kısaltması olarak kullanıldığında, 1.200 yıl öncesine dayanan bir geçmişi vardır. Şuan ise İngiltere, İskoçya, Galler, Zimbabve, Cebelitarık gibi pek çok ülkede para birimi olarak kullanılmaktadır. Terazi Latince ölçekler demektir. Terazi pondo kelimenin tam anlamıyla “ağırlık olarak pound” olarak tercüme edebiliriz.

İngiltere’de Angalosaksonları’nda Sterlin, gümüşe eş değer bir hale geldi. Ancak o zamanlarda simgesi “L” harfiydi. Çubuk daha sonra ortaya çıktı, bunun bir kısaltma olduğunu ve Londra Merkez Bankası Müzesi’ndeki bir kontrol, pound işaretinin 1661’de bugünkü halini aldığını, evrensel olarak kabul görmesi biraz daha uzun sürdüğünü göstermektedir.

Bütün bunlara karşın, doların biraz daha kısa bir geçmişi olduğunu buluyoruz. Bohemya Krallığı, Almanya’da bir şehir olan Joachimsthal’deki bir madenden gümüş kullanarak, Almanca’dan Joachim vadisi olarak İngilizceye çeviren madeni paralar çıkarmaya başladı.

Bu ifadelere karşın, ne yazık ki dolar işaretinin nereden geldiğine dair kesin bir kanıt bulunmuyor.

Görünüşe göre hiç kimse dolar işaretini tasarlamak için oturup kara kara düşünmemiştir. En ezoterik kökenli öykülerden biri, onu Hristiyan çarmıhta bir yılan bulunan Bohemyalı Thaler’a bağlar. Isırılmış insanları tedavi etmek için Musa’nın kutup direğine bronz bir yılan sarması hikayesinin imasında bulunur. Dolar simgesinin de buradan türediği diğer söylentiler arasında yer almaktadır.

Yine bir başka söylentiye göre, Eski Yunanlıların Cebelitarık Boğazı girişini çevreleyen ve harfleri tanımlamak için çağrıştırdığı Herkül Sütunları üzerinde durmaktadır. Sütunlar İspanya’nın ulusal armasıyla öne çıkarken 18. ve 19. yüzyıllar boyunca, İspanyol pezosu olarak bilinen dolar ortaya çıktı. Sütunlar, etraflarında S şeklinde kıvrılmış pankartlar, dolar işaretiyle oldukça benzerlik gösterdi.

Aslında en yaygın kabul gören teori; sömürgelerde, İspanyol Amerikalılar ve İngiliz Amerikalılar arasındaki ticaret canlıydı. Peso ya da Peso de ocho Reales, 1857’ye kadar ABD’de yasal ihale edilmiştir. Tarihçiler, “P” harfi üzerinde “S” harfi bulunduğunu bildiriyorlar. Yavaş yavaş, “P”, “S” ile birleşti ve eğrisini kaybetti. “S” ise ortasında çizgi ile kaldı.

Kaynakça: Gettyimages, BBC, Topbreakingnews

The post Dolar İşareti Nereden Geliyor? appeared first on Halil Durmus.

Türkiye, toplam enerji tüketiminin yaklaşık dörtte birini kendi enerji kaynaklarından kalan kısmını ise ithalat yoluyla karşılıyor. Çok çeşitli enerji kaynakları (taşkömürü, linyit, ham petrol, doğal gaz, uranyum, toryum, bor, akarsu, jeotermal su, rüzgâr, güneş, dalga ve biyokütle) potansiyeline sahip ülkemizde enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için özelikle son yıllarda çok önemli adımlar atılmaya başlandı.

Türkiye’nin petrol ve doğal gaz kaynaklarını ülke ekonomisine kazandırmak amacıyla, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), deniz ve kara alanlarındaki hidrokarbon arama ve üretim faaliyetlerine hız kesmeden devam ediyor. 1954 yılında kurulan Türkiye’nin milli petrol şirketi TPAO, günlük toplam 150 bin varil petrol eşdeğeri üretim yapıyor. Ayrıca Azerbaycan, Irak, Rusya ve Afganistan’da da yurt dışı faaliyetlerini gerçekleştiriyor.

Türkiye’nin ilk milli sondaj gemisi Fatih, Karadeniz’de 405 milyar m3lük bir doğal gaz kaynağı tespit ederek büyük bir başarıya imza attı.

Türkiye’nin ilk milli derin sondaj gemisi olan Fatih, Sakarya Gaz Sahası’ndaki Tuna-1 kuyusu sondajına 20 Temmuz 2020’de başladı. Yaklaşık 1 ay sonra da 405 milyar metre küplük doğal gaz rezervi keşfedildi. Gemi hâlâ aynı bölgede sondaj çalışmalarına devam ediyor.

Batı Karadeniz’deki Sakarya sahasında açılan Tuna-1 kuyusu Ereğli’nin 175 km kuzeyinde yer alıyor. Kuyunun bulunduğu bölgedeki su derinliği ise 2117 metre. Kuyuda şu anda 3520 metre derinlikte sondaj ve test çalışmaları devam ederken ilerleyen süreçte 4525 metre derinliğe kadar sondaj yapılacağı belirtiliyor.

Türkiye’nin yıllık doğalgaz tüketimi yaklaşık 46,6 milyar m3 . Geçmişten günümüze Türkiye’de üretilen toplam doğal gaz miktarı ise 16,8 milyar m3 . Tuna-1 kuyusunda keşfedilen 320 milyar m3 ’lük doğal gaz rezervi bugüne kadar Türkiye’de üretilen toplam doğal gaz miktarının yaklaşık 19 katı, dolayısıyla bu kaynak Türkiye tarihinde gerçekleştirilmiş en büyük keşif olarak nitelendiriliyor.

Bununla birlikte, ülkemiz 3 sondaj gemisi ve 2 sismik araştırma gemisiyle Akdeniz ve Karadeniz’de sismik veri toplama ve derin deniz fosil yakıt arama faaliyetlerini aralıksız sürdürüyor.

Barbaros Hayreddin Paşa Sismik Araştırma Gemisi

31 Aralık 2012’de 130 milyon dolara satın alınan ve hem iki hem de üç boyutlu sismik araştırma yapabilme özelliğine sahip Barbaros Hayreddin Paşa gemisi denizin 8 kilometre altındaki jeolojik yapıları inceleyebiliyor. Brüt 4 bin 711 ton ağırlığındaki gemi, yön ve pozisyon tayinini uydu haberleşmesiyle otomatik olarak yapabiliyor. Uzunluğu 84, genişliği 21,6 metre olan gemide bir helikopter pisti de bulunuyor.

Buzullarda çalışma özelliğine de sahip gemi, dizel itici gücüyle çalışıyor. Bu gemimiz, sismik ses kaynağı, yüksek özellikli katalitik çeviricileri, çift gövdesi ve su temizleme sistemleriyle en çevreci gemilerden biri olarak nitelendiriliyor.

Oruç Reis Sismik Araştırma Gemisi

MTA bünyesindeki Oruç Reis’in inşasına 2012’de başlandı. 23 Haziran 2017’de geçici kabulü yapılan gemi, 2017 yılı Ağustos ayı içinde operasyon test, eğitim ve tecrübe faaliyetlerine başladı.

Açık denizlerde iki ve üç boyutlu derin sismik araştırmalar yapabilecek kapasitede modern sevk ve manevra sistemleriyle donatılan Oruç Reis gemisi ile petrol ve doğal gaz araştırmalarının yanı sıra kara alanlarının deniz altındaki devamlılıklarının izlenmesi bağlamında kıta sahanlığı gibi stratejik öneme sahip bilimsel araştırmalar da yapılıyor.

Oruç Reis ile deniz tabanından itibaren 15 kilometre derinlikteki jeolojik yapılar görüntülenebiliyor. Modern uzaktan kumandalı su altı aracı (ROV) ile 1500 metre derinlikteki deniz tabanı ayrıntılı olarak izlenebiliyor, deniz suyundan ve tabanından numune alınarak ölçüm ve analizler anında yapılabiliyor.

Boyu 86, genişliği 22 metre olan gemi, yakıt ve su depolarıyla erzak depoları tam dolu şekilde göreve çıktığında 35 gün boyunca denizde kalabiliyor. Gemide farklı açılarda aktif 35 kamera bulunuyor.

Fatih Sondaj Gemisi

Türkiye’nin ilk milli sondaj gemisi olan Fatih, 2017’de TPAO envanterine katıldı. Çeşitli bakım çalışmalarının ardından Basınç Kontrollü Sondaj (Managed Pressure Drilling, MPD) sistemi denilen en son teknoloji ile Fatih donatılmıştır. 29 Ekim 2018’de Alanya-1 derin deniz kuyusu sondajına başladı. İkinci sondaj aramasını ise Doğu Akdeniz’de yer alan Finike-1 alanında gerçekleştirmiş. İstanbul’un fethinin 567. yıl dönümü olan 29 Mayıs 2020’de Karadeniz’deki ilk milli sondajını gerçekleştirmek üzere Haydarpaşa Limanı’ndan uğurlandı.

Fatih, 20 Temmuz’da Zonguldak açıklarında Tuna-1 olarak isimlendirilen bölgede 3500 – 4000 metre derinlik hedefiyle Karadeniz’deki derin deniz sondajına başladı. 21 Ağustos 2020 tarihinde de 405 milyar m3 ’lük bir doğal gaz kaynağı tespit ederek büyük bir başarıya imza attı.

Fatih, 229 m uzunluğunda, 36 m genişliğinde ve 51 bin 283 groston ağırlığında. Kulelerinin toplam uzunluğu ise 104 metre. Güney Kore’de 2011’de inşa edilerek denize indirilen Fatih, 6. nesil denilen üst düzey bir teknolojiye sahip. Ultra derin deniz sondaj gemisi sınıfındaki Fatih, 3000 m derinlikteki sularda yaklaşık 12.000 m derinliğe kadar sondaj yapabiliyor

Sondaj ekipmanları, kuyu kontrol sistemleri, dinamik pozisyonlama sistemleri, gemi iticileri ve gemi jeneratörlerine varıncaya kadar gerekli tüm teknik aksamı yerli imkânlarla yenilenmiştir. Fatih kendi sınıfındaki 16 gemi arasından sıyrılarak böylesine yüksek teknolojiye sahip dünyanın en iyi 5 gemisi arasında yer alıyor. Aktif konumlandırma sistemi sayesinde 6 metre yükseklikteki dalga boyunda bile sabit kalarak en zor operasyon koşullarında bile faaliyet gösterebiliyor.

Yavuz Sondaj Gemisi

Yavuz sondaj gemisi 2018’de envantere katıldı. Fatih gibi 6. nesil ultra derin deniz sondaj gemisi olan Yavuz’un uzunluğu 230, genişliği ise 36 metre. Söz konusu gemi, çift kuleli tasarımla hem asıl hem yardımcı işlerin yapılabildiği eş zamanlı operasyonlara imkân tanıyor. Yapımı 2011’de tamamlanan ve sahip olduğu teknoloji ile dünyadaki 16 gemiden biri olan Yavuz, daha önce Tanzanya, Kenya, Malezya ve Filipinler başta olmak üzere farklı ülkelerde görev aldı.

Kanuni Sondaj Gemisi

Ülkemizin üçüncü sondaj gemisi olan Kanuni, 2020 başında filoya katıldı. 2012’de inşa edilen gemi 227 metre uzunluğa ve 42 metre genişliğe sahip. Kanuni’nin Mersin Taşucu Limanı’nda geliştirme ve yenilenme çalışmaları devam ediyor.

Kaynakça: Anadoluajansı, TürkiyeninPetrolleri, Enerji

The post Türkiye’nin Enerji Kaynağı Arayışı appeared first on Halil Durmus.

Britanya’nın ünlü şairi Lord Byron’ın tek meşru çocuğu Lovelace, kendisini bir analiz uzmanı ve metafizikçi olarak tanıtıyordu. Hipnoz ve kafatası şekline göre kişilik analizi yapıyor, bir yandan da ünlü matematikçi ve mühendis Charles Babbage’la çalışarak, Babbage’ın geliştirdiği dev mekanik makinelere destek veriyordu.

Analitik Makine

“1830’larda, Lovelace henüz 17 yaşındayken başlattıkları bu ortaklık, genç kadının matematiğe duyduğu tutkuyla farklı bir boyuta taşındı. Teoride bambaşka ve çok daha gelişmiş makineler yaratma planları yapıyordu.” Analitik Makine adını verdiği bu yeni sistem, karmaşık sayıları bile hesaplayabilme becerisine sahip olacaktı. Ancak ne yazık ki Babbage ve Lovelace dışında hiç kimse bu planı anlayıp, bahsettiği türden bir makinenin gerçek potansiyelini göremedi. İşte bu, bilgisayarların ilk mekanik atası olabilecek makineydi ve genç bir kadının zihninde gelişti.

Bir hesap makinesinden fazlası olan Analitik Makine, kullanıcının, delgili kartlarla ilettiği komutlarla beslenerek harekete geçiriliyor, istenilen her türlü matematiksel görevi yerine getirebiliyordu. Daha doğrusu, hayata geçirilebilse böyle olacaktı. Lovelace bu makinenin karmaşık matematik problemlerini çözerken nasıl çalışacağını belirleyen talimatları bile yazdı. Çalışmalarını inceleyen uzmanlar, onun tarihteki ilk bilgisayar programını yazdığını söylüyorlar.

Lovelace kusursuz bir eğitim almış olsa da kadınların henüz üniversiteye girmelerine izin verilmeyen bir çağda yaşadı. Bu nedenle eğitimini Charles Babbage’la tamamladı. Hatta Babbage’ın, geleceğe damgasını vuracak makinelerle ilgili öngörülerini birkaç adım ileriye taşıyarak, bunların sadece sayılarla uğraşmayacağını, harfler ve imajlarla da çalışabileceklerini söylüyordu. Hatta müziğe bile el atabilirlerdi. Bir başka deyişle, günümüz modern bilgisayarlarının sergilediği becerileri tarif etti.

Zamanın zanaatkârları, Lovelace’ın onlara tarif ettiği karmaşık mekanik parçaları üretebilselerdi, hiç kuşku yok ki o ilk bilgisayarın yaratıcısı olmayı da başarırdı. Sadece modern bilgisayarların işlemcisine karşılık gelen bir parçayı elde edebildi ki bunu da Babbage’ın oğlu üretti.

Bilinen ilk bilgisayar programcılarından olan, müzikle, atlarla ve hesap makineleri ile ilgilenen Ada Lovelace, 27 Kasım 1852’de 37 yaşında Marylebone’de kanserden hayata gözlerini yumdu.

Kaynakça: Theguardian, Wikipedia, Thoughtco, Timeturk

The post Ada Lovelace: Tarihin İlk Bilgisayar Programcısı appeared first on Halil Durmus.