Mevsimler Nasıl Oluşur?

Bir gezegende mevsimlerin oluşmasına neden olan iki etken vardır:

• Gezegenin eksen eğikliği
• Güneş etrafındaki yörüngesinin şekli

Mevsimler bir gezegenin kendi yörüngesindeki hareketi esnasında Güneş’e doğru olan düzenli ve tekrar eden hareketleri sonucu oluşur.

Dünya’da mevsimlerin oluşmasında eksen eğikliği – yaklaşık 23 derece – daha büyük rol oynar. Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Bu nedenle yörünge şeklinin Dünya’nın mevsimleri üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.

Gezegenler de Mevsimler

Başka Gezegenlerde de Mevsimler Görülür mü? Güneş Sistemi’ndeki her gezegen de mevsimler görülmektedir. Hatta birçoğunda Dünya’da olduğu gibi dört mevsim yaşanmaktadır. Bazılarında mevsimler arası farklar oldukça belirginken bazılarında pek de fark yoktur.

Merkür

Güneş’e en yakın gezegen olan Merkür’ün ekseni eğik değildir. Güneş’in yörüngesinde çok hızlı dolaşan Merkür, kendi ekseni çevresinde çok yavaş döner. Öyle ki, Güneş’in çevresinde iki kez dolandığı süre kendi ekseninde üç kez döndüğü süre kadardır. 1 Merkür yılı 88 Dünya gününe, 1 Merkür günü ise 58,6 Dünya gününe eşittir! Merkür’de bir mevsimin bittiğini ve diğerinin başladığını fark etmek mümkün değildir.

Venüs

Eksen eğikliği yaklaşık 3 derece olan Venüs’te mevsimler arasındaki fark çok azdır. Bu gezegenin asit içeren, kalın bir atmosferi vardır ve bu atmosfer gezegenin yüzeyinde bir “sera etkisi” yaratır. Bu yönüyle Venüs, Güneş Sistemi’ndeki en sıcak gezegendir. Mevsimler arasında da hava sıcaklığı bakımından çok az farklılık görülür.

Dünya

Dünya’da mevsimlerin oluşmasında eksen eğikliği yörünge şekline göre daha büyük rol oynamaktadır. Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Ancak bu şekil daireye yakın olduğu için yörünge hareketi sırasında Dünya’nın Güneş’e en yakın ve en uzak olduğu mesafeler arasındaki fark çok azdır. Bu nedenle yörünge şeklinin Dünya’nın mevsimleri üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.

Mars

Mars’ın ekseninin eğikliği yaklaşık 25°dir. Yörüngesinin ayrıksılığı (daire şeklinden ne kadar uzak olduğu) büyük olan Mars’ta mevsimler birbirinden çok farklıdır. Bu durum Mars’ın atmosfer basıncının da yıl içinde değişmesine neden olur.

Jüpiter

Jüpiter’in eksen eğikliği 3°dir. Bu nedenle mevsimler arasındaki sıcaklık farkları çok fazla değildir. Ancak Güneş’e uzaklığı ve Güneş’in çevresindeki yörüngesi de uzun olunca bu yörüngeyi dolanması uzun sürer. 12 Dünya yılı kadar. Jüpiter’de mevsimlerin uzunluğu yaklaşık 3 Dünya yılıdır.

Satürn

Satürn’de her mevsim, 7 Dünya yılı kadar sürer. Satürn’de mevsimler arasında pek sıcaklık farkı yoktur.

Uranüs

Uranüs’ün yörüngesinin biçimi Dünya’nınki gibi daireye çok yakındır. Bu nedenle de yıl boyunca Güneş’e yaklaşık olarak aynı uzaklıkta bulunur. Ancak Uranüs Güneş’in çevresindeki bir turunu oldukça uzun sürede tamamlar. Bu nedenle Uranüs’te bir mevsim, 20 Dünya yılı kadar sürer. Uranüs’ün eksen eğikliği ise 82°dir. Ortalama sıcaklıklar bakımından en soğuk gezegen değildir ama Güneş Sistemi’nde bugüne kadarki en düşük sıcaklık Uranüs’te ölçülmüştür: -224°C!

Neptün

Neptün’de her bir mevsimin uzunluğu 41 Dünya yılı kadardır. Güneş Sistemi’nin en soğuk gezegenidir. Ortalama sıcaklık yaklaşık -200°C kadardır.

Kaynakça: NASA, CSeligman, Timeanddate, Tubitak, ScienceAlert, SolarSystemScope

The post Başka Gezegenlerde de Mevsimler Görülür mü? appeared first on Halil Durmus.

Energy and Environmental Science dergisinde yayımlanan bir makaleye göre, Massachusetts Institute of Technology (MIT) ve Çin’deki Jiao Tong Üniversitesinden bir grup araştırmacının bir araya gelerek geliştirdikleri güneş enerjisiyle çalışan tuzlu su arıtma sistemi hiçbir ek enerjiye ihtiyaç duymadan metrekare başına saatte altı litre su arıtabiliyor.

MIT’den Evelyn Wang liderliğindeki ekibin geliştirdiği çok katmanlı bir damıtma mekanizmasının bulunduğu sistemde, güneş enerjisiyle ısınan panellerle su buharlaştırılıyor, sonra tekrar soğutularak suya dönüştürülüyor, bu esnada ortaya çıkan ısı ise diğer katmana aktarılıyor. Böylece ısının israfı önleniyor. Bu şekilde on katmandan oluşan pasif sistem, mevcut pasif sistemlerden iki kat daha verimli çalışıyor.

Cihaz esasen çok katmanlı bir güneş ışığıdır, likörü damıtmak için kullanılanlar gibi bir dizi buharlaştırıcı ve yoğunlaştırıcı bileşen içerir. Isıyı emmek ve daha sonra bu ısıyı buharlaşmaya başlaması için bir su tabakasına aktarmak için düz paneller kullanır. Buhar daha sonra bir sonraki panelde yoğunlaşır. Bu su toplanırken, buhar yoğunlaşmasından gelen ısı bir sonraki tabakaya geçer.

Buhar bir yüzey üzerinde yoğunlaştığında, ısı yayar; tipik kondenser sistemlerinde, bu ısı çevreye kaybolur. Ancak bu çok katmanlı buharlaştırıcıda, salınan ısı bir sonraki buharlaşan katmana akar, güneş ısısını geri dönüştürür ve genel verimliliği arttırır.

Sistemin seri üretilmesi durumundaysa verimliliğin daha da artırılabileceği öngörülüyor.

Böyle bir sistem deniz üzerine kurulduğunda, güneş enerjisiyle damıtılan deniz suyu sahile pompalanabilir. Diğer bir seçenek ise bu sistemi denize yakın yerlerdeki evlerin çatısına kurmak. Böylece 100 dolarlık maliyetle bir ailenin günlük içme suyu ihtiyacı karşılanabilir. Mevcut arıtma sistemleri böyle bir sisteme göre enerji verimliliği açısından çok daha üstün olsa da maliyet ve kolay kurulum gibi etmenler dikkate alındığında bu sistemin bazı senaryolarda çok daha avantajlı olduğu söylenebilir.

Kaynakça: MIT News, Bilim ve Teknik, PV Magazine

The post Güneş Enerjisi ile Suyu Tuzdan Arındırma appeared first on Halil Durmus.

Bu tür araçların ışık hızının %20’sine yakın bir hızda seyredebilme kapasitesi var. Bu hızlarda Alpha Centauri’ye 20 yılda ulaşılabilir.

Lightsail 2 32 m2 büyüklüğünde kanatlara ve yaklaşık bir tost makinesi boyutlarında ana üniteye sahip. SpaceX uzay aracıyla uzaya gönderilen LightSail 2’nin başarısı çok daha büyük ve ağır uzay araçları için de umut ışığı oldu.

Öte yandan NASA Jüpiter’in uydularından Europa’ya 2023’te bir keşif aracı göndereceğini duyurdu. Europa’nın yüzeyinin büyük ölçüde buzla kaplı olduğu düşünülüyor. NASA bu görev ile Europa’da canlı yaşam formlarını aramak ve uydunun insan yaşamına uygun olup olmadığını keşfetmek istiyor. Jupiter’in 79 uydusundan biri olan Europa’nın buzumsu yüzeyinin altında canlıların bulunduğu su okyanuslarının olabileceği düşünülüyor.

MIT’den bir grup araştırmacının geliştirdiği okyanus altı sensörü pil olmadan çok düşük enerjiyle veri alışverişi yapabiliyor.

Su altında sıcaklık ölçümü ve yaşam takibi gibi amaçlarla kullanılması planlanan sistem piezoelectric rezonans devresiyle çalışıyor. Vericinin gönderdiği ses dalgaları su altında bulunan alıcıya ulaştığında alıcının önünde iki seçenek bulunuyor: ya dalgayı olduğu gibi yansıtmak veya yansıtmamak. Ses dalgasının yansıtılıp yansıtılmadığı başka bir alıcıyla ölçülerek ikilik tabanda 1 ve 0 olarak değerlendiriliyor (1 yansıtıyor, 0 yansıtmıyor) ve böylece bir iletişim sistemi kuruluyor. Kısa mesafelerde çalışan bu sistem, uzun mesafelerde de çalışacak şekilde geliştiriliyor.

Kim bilir, belki böyle bir cihazla Europa’nın buzla kaplı yüzeyi altında bulunan okyanusları keşfedebiliriz. Sistemin çalışma şeklini anlatan bir videoyu izlemek için:

Kaynakça: Techcrunch , MITNews , İnverse

The post Güneş Yelkeni appeared first on Halil Durmus.