Bilgisayarda tüm işleri yapan donanım birimi işlemcidir. İşlemci ve diğer tüm donanım birimleri anakart denilen kart üzerine bağlanırlar. Anakartın görevi bu donanım birimlerini birbirleri ile haberleştirmektir.

Donanım birimleri anakart üzerine doğrudan veya dolaylı bağlanırlar. Doğrudan bağlananlara internal (dahili), dolaylı (kablo ile veya kasanın dışından) bağlananlara external (harici) donanım denilir. Dahili donanımlar kasanın içinde, dolaylı bağlanan donanımlar ise genelde kablo yardımıyla kasanın dışında yer alır.

Bilgisayarın çalışması denilince ona sırayla verilen kodların icrası akla gelmektedir. İşlemci kendisine hafıza veya giriş çıkış portlarından gelen verileri, üzerinde çalıştırılan programlar kodları yardımıyla işler ve elde edilen verileri yine programlar doğrultusunda, gerekirse hafıza birimlerine veya giriş çıkış portlarına gönderirler. Bilgisayar üzerinde bir programın çalışabilmesi için işletim sistemi olması gerekmektedir. Sabit disk üzerindeki bir program çalıştırılmak istendiğinde programa ait kodlar RAM hafızaya kopyalanır. İşletim sistemi bu kodları işlemciye icra ettirerek sonlanana kadar programın isteklerini işlemciye yürüttürür. Program kullanıcı tarafından sonlandırıldığında ise program kodları hafızadan atılır.

Günümüzde işletim sistemleri aynı anda birden çok iş parçacığına ait kod kümelerini yürütebilmektedir. Bilgisayarda işlenen veriler istenirse dosya denilen veri kümeleri halinde kalıcı hafızalara da kaydedilebilir. Bilgisayardaki komut işleme performansı veriyollarının bant genişliğine, veriyollarının hafıza ve disk erişimini azaltan RAM büyüklüğüne bağlıdır. Disk erişimi performansı ise daha çok sabit diskin erişim ve yazma hızına bağlıdır.

Bir bilgisayarın çalışabilmesi için en temelde anakart, işlemci, ram, ve programların depolanması veya çalıştırılması için en az bir tane kalıcı hafıza (sabit disk veya taşınabilir bellek veya optik sürücü veya disket) gereklidir. Bilgisayar mimarisinde üç farklı işlevler için veriyolu (bus) yapısı vardır. Bunlar kontrol, veri (data) ve adres bus yapılarıdır.

1-Veri Hattı (Data Bus)

Verilerin taşınmasında kullanılır. CPU, RAM ve I/O birimleri arasında veri alışverişi bu kanaldan yapılır.

2-Adres Hattı (Address Bus)

İşlemcinin hangi hafıza gözü ve giriş/çıkış kanalları ile haberleşeceğini belirleyen adres verilerini taşır. Adres bilgileri bu kanaldan tüm donanım birimlerine iletilir. Adres verisini alan donanım birimi kendisinin olduğunu anlayınca aktif hale geçer.

3-Kontrol Hattı ( Control Bus)

Okuma, yazma, kesme ve saat işareti gibi kontrol sinyallerinin taşındığı hattır. Diğer bir ifade ile donanım birimlerine CPU’nun emir ve komut gönderdiği ve cihazlarında durumunu bildiren durum sinyallerinin taşındığı hattır.

Aşağıda bahsedilen bus yapılarının sistem üzerindeki yerleşimine ait bir resim verilmiştir.

Tüm donanım cihazları bu veriyollarına paralel bağlanmıştır. Her bir donanım biriminin kendisine has tekil bir adresi veya adres aralığı vardır. Örneğin işlemci RAM üzerinden herhangi bir hafıza gözündeki veriyi okumak istesin. Okumak istenilen hafıza gözünün adresi adres hattına yüklenir. Kontrol hattına ise Read (Oku) kontrol sinyali verilir. Sonrasında ise veri hattı üzerinden işlemciye hafıza gözündeki veriler gönderilir.

İşlemcinin çalıştıracağı kodlar işlemci üzerine üretim aşamasında önceden yüklenmiştir. İşlemci bu komutları girişine uygulanan özel bir kod yardımıyla icra eder. Bu kodlar 16’lık (hexadecimal) yapıdadir. Bu biçimdeki işlemci kodlarına makine kodları denir. Programlar sadece işlemciden, işlemci üzerinde tanımlanmış komutları çalıştırmasını isteyebilirler. Zaten programlar, işlemcide tanımlı kodların belirli bir mantık yoluyla problemleri çözebilecek şekilde sıralanmasıyla oluşan, komut bloklarıdır.

İşlemci, tüm donanım birimleri ile dolaylı ya da dolaysız etkileşim halindedir. İşlemci tüm donanım birimlerini bir döngü halinde kontrol etmez. İşlemciyle bağlantı kurmak isteyen donanım birimi kesme denilen özel bir işaret kullanarak işlemcinin kendisiyle ilgilenmesini sağlar. Kesme işaretini alan işlemci yaptığı işlemi yarıda bırakarak göserilen alt programı çalıştırıp kaldığı yere döner. Tüm donanım birimleri işlemcinin isteklerini yerine getiren birer hizmetçi olarak çalışır. Bazı donanımlar kendilerine has işlemciye sahiptir. Bu tip donanımlara akıllı donanım denmektedir. Bunlar işlemciye daha az yük olmaktadır. İşlemci artakalan zamanda başka görevlerini yaparak zaman kazanmaktadır.

Kesmeler

Kesmeler I/O cihazları tarafından üretilebilirler ve işlemcinin normal çalışmasını keserler. Program kesmeleri, Timer kesmeleri, I/O kesmeleri ve donanım kesmeleri çeşitleri vardır.

Kaynakça: Webtekno, Explainthatstuff, Pixabay

Yaşar, E. (2018).Bilgisayar Donanımı. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım

The post Bilgisayar Nasıl Çalışır? appeared first on Halil Durmus.

Grafik tabanlı bir ara yüz (GUI), mouse ve klavye üçlemesi ile öne çıkan ilk Macintosh bilgisayar hem kişisel kullanım da hem de ofis kullanımında önemli avantajları da beraberinde getirdi.1946 yılında kullanımına başlanan tarihin ilk elektronik bilgisayarı ENIAC sonrasındaki gelişmelerden biri de 1970’lerde evinin garajında ilk kişisel bilgisayarlarını yapan Steve Jobs ve Steve Wozniak’a aittir.

Böylece Apple’ın doğuşunun ardından sürekli olarak yeni çalışmaları hedefleyen bu iki isim 1984 yılında Macintosh serisinin de ilk adımını atmışlardır. Macintosh ismi ise ana markaları olan Türkçe’de elma anlamına gelen “Apple” ile bağlantılıdır. Amerikalı bir çiftçi olan John McIntosh’un arazisinde bulunan özel bir elma türüne kendi ismini vermiştir. Apple ekibi, McIntosh elmasından esinlenerek bu yeni projeye Apple ile bağlantılı bu ismi vermek istemişler ancak gerekli yasal izinler alınamadığı için buradan esinlenerek Macintosh isminde karar kılmışlardır.

1.Yazılım

1.1. Mac OS – Mac OS X

Macintosh serisi bilgisayarlar, genellikle Apple’in kendi ürünü olan Mac OS işletim sistemini kullanır. Mac OS, kendi içinde Mac OS Classic (1984-2001) ve Mac OS X (2001- ) olarak ikiye ayrılır. İki işletim sistemi birbirinden bağımsızdır ve Mac OS X, Classic altında çalışan yazılımları Classic (Mac OS X) adı verilen bir yazılım ile çalıştırmaktadır; ama Classic desteği, Apple’in Macintosh serisinde Intel işlemcileri kullanması ile bitmiştir ve günümüzde sadece PowerPC sahibi Macintoshlar Classic yazılımlarını çalıştırabilmektir. 

1.2. Windows

Intel işlemcili Macintoshlar, Boot Camp adı verilen bir yazılım sayesinde Microsoft Windows işletim sistemi de kullanabilmektedir. Yazılım, Windows XP SP2, Windows Vista, Windows 7 ve Windows 8 desteği ile işletim sisteminin Macintoshlarda rahatlıkla çalışabilmesi için gerekli sürücüleri de yüklemektedir.

1.3. A/UX

Bu bilgisayarlarda çalışabilen başka bir işletim sistemi ise yine Apple’in kendi ürünü olan A/UX işletim sistemidir. İşletim sistemi Macintosh II, Macintosh Quadra ve Macintosh Centris serisi Macintoshlarda UNIX çalıştırılabilmesi ve ayrıca Mac OS işletim sisteminin arayüzünü koruma amacıyla, 1988 yılında piyasaya sürülmüştür. Sistem fazla tutmamış ve PowerPC işlemci serisine uyarlanmadan 1995 yılında geliştirilmesi durdurulmuş ve piyasadan kaldırılmıştır.

1.4. Linux

Macintosh serisi bilgisayarlarda, çeşitli Linux sürümlerinin çalıştırılabilmesi mümkündür. Bunlardan belki de Macintosh için en ünlüsü MkLinux işletim sistemidir. Sistem 1996 yılında OSF Research Institute ve Apple C tarafından yapılmıştır.

1.5. iApps

iApps, Apple’ın genelde Mac bilgisayarları ile birlikte dağıttığı veya iLife veya iWork gibi yazılım paketleri ile satışa sunduğu yazılımlara denir. Bu yazılımlar, iTunes dışında, sadece Mac OS X altında çalışmaktadır.

2. Donanım

Şu anda üretimde olan bütün Mac serisi bilgisayarlar Intel x64 işlemcileri kullanmaktadır. Bu bilgisayarlar standard olarak minimum 4 GB hafıza içermektedirler. Macler, Combo Drive (DVD okuyucu ve CD yazıcı) veya SuperDrive (DVD ve CD yazıcı) ile gelmektedir. Güncel Macintoshlar, veri transferi için USB, FireWire ve Thunderbolt portlarını kullanmaktadırlar.

3. İşlemci

Orijinal Mac, 128k, 8 MHz hız ile çalışan Motorola 68000 işlemcisi ile üretilmiştir. Kullanılan işlemciler doksanlı yılların başında kendini PowerPC, ve 2005 yılında ise Intel x86 işlemcilerine bırakmıştır.

4. Veri Transferi ve Bağlantılar

İlk çıkan Macintosh’lar, hard disk veya disket okuyucular için Apple’ın özel olarak hazırlanmış seri portunu kullanmaktaydı. Bu daha sonra kendisini Macintosh Plus’ın piyasaya sürülmesi ile SCSI’ye bırakmıştır.

Klavye, fare gibi aygıtlar için, Macintosh II ile beraber Apple Desktop Bus(ADB) portu kullanılmaya başlanıldı. 1998 yılında iMac’in piyasaya sürülmesi ile birlikte, Apple, ADB yerine USB kullanmaya başladı. ADB portuna sahip olan son Macintosh, 1999 yılında piyasaya sürülen PowerMac G3 (B&W) oldu. Bu Macintosh ADB ile birlikte USB’yi destekleyen ilk ve tek Macintosh’du.

Kaynakça: Wikipedia, Wikiwand

The post Macintosh Bilgisayarlar appeared first on Halil Durmus.